اصطلاحات جغرافیایی قسمت هشتم

assay

عيار(assay): يك عيار، آزمايشي از درجه ي خلوص يك آلياژ فلز قيمتي است. يك ذره ي بسيار كوچك از فلز از ذره كنده شده و درصد طلا يا نقره در آن تعيين مي شود. مراكز عيار رسمي، كيفيت ذره مناسب با عيار را تعين مي كنند.

Assay House

آزمايشگاه معدن ، جايى که نمونه يا کانه براى محاسبه ميزان کانى آنها تجزيه مى شود.

Assemblage Zone

(مناطق انباشتگى)از محدوده هاى سنى يک گروه از گونه ها استفاده مى کنند

asterism

ستاره اي(asterism): اثر درخشان ستاره مانندي که نور را در برخي از سنگ هاي قيمتي مانند سافيرهاي ستاره اي و گارنت هاي ستاره اي باز مي تاباند.

Asteroidea

(رده استروئيد ها)ستاره دريايى (اردويسين-عهد حاضر ،430 جنس)

Asterozoa

(زيرشاخه استروزوآ)ستاره دريايى وستاره هاى شکننده

Asthenosphere

سست كره، نرم كره (Asthenosphere): لايه اي از زمين كه در عمق حدود 500 - 100 زير سطح زمين قرار دارد و تنش هاي دائمي آن بيشتر از پوسته ي سخت يا هسته است.

astrophyllite

استروفيليت

Astrorhizae

در اسفنجهاى استخوانى، واستروماتوپورئيدها ساختمانهاى بالا آمده وستاره اى شکل قسمت فوقانى اطراف Oscula

Atmosphere

atmosphere

آتمسفر، جو، نيوار، كره ي هوا

جو اطراف زمين و مقدار فشاري كه جو زمين بر هر سانتيمتر مربع در سطح متوسط دريا وارد مي كند.

پوششي از هوا که پيرامون کره زمين را فراگرفته و اساسا مرکب از مخلوطي از گازها که عمدتاً اکسيژن (946/20درصد)، نيتروژن (084/78درصد)، دي اکسيد کربن(033/0درصد)، آرگن (934/.درصد)، نئون ( 000018/. درصد)هليوم ( 000005/. درصد) متان و كريپتون (000001/. درصد) و ساير گازهاي نادر (01/0 درصد)در هواي خشک، و مقدارمتغيري بخار آب.

مقدار بخار آب در 11 كيلومتر اول آتمصفر بين 0 تا 4% در نوسان است ولي عموماً مقدار متوسط آن بين 01/. تا 1 درصد است. در ارتفاع بيش از 95 كيلومتري ميزان عناصر و تعداد عناصر موجود در جو يكسان نيستند ولي در آنجا اتمهاي اكسيژن، هليوم و هيدروژن يافت مي شود. جو زمين را به پنج لايه تقسيم كرده اند كه در اين لايه ها خصوصيات فيزيكي مثل دما تغييراتي را نشان مي دهند. در نخستين لايه ي اتمصفر )تروپوسفر) با افزايش ارتفاع، دما كاهش پيدا مي كند و در لايه ي دوم (استراتوسفر) دما افزايش مي يابد. ار تفاع اين لايه ها مورد توافق دانشمندان نيست.

نام لايه هاي اتمسفر شرح زير است:

1- تروپوسفر كه در ارتفاع 0 تا 12 كيلومتري قرار دارد و گراديان حرارتي آن منفي است.

2- استراتوسفر كه در ارتفاع 12 تا 48 كيلومتري قرار داد و گراديان حرارتي آن مثبت است.

3- مزوسفر كه در ارتفاع 48 تا 80 كيومتري قرار دارد و گراديان حرارتي آن منفي است.

4- ترموسفر كه در ارتفاع 80 تا 480 كيلومتري قرار دارد و گراديان حرارتي آن مثبت است.

5- اگزوسفر كه در ارتفاع بيش از 480 كيلومتري قرار دارد و و گراديان حرارتي آن نامعلوم است.

لايه ي تروپوسفر حدود دو سوم توده ي آتمسفر را در بردارد و در اين لايه كاهش دما در اثر ارتفاع در هر هزار متر، 6 درجه است. در اين لايه بارندگيها، آشفتگيهاي جوي صورت مي گيرد. در بالاي لايه ي تروپوسفر و در مرز با لايه ي بعدي (لايه ي تروپوپوز) دما بين 40- تا 45- درجه ي سانتيگراد است.

Atmosphere1

Atmosphere1

• Atmosphere

atmosphere1

ديد کلي

مايع يا گاز بر هر جسمي که در آن غوطهور است فشار وارد ميکند. اين فشار را هيدروستاتيکي ميگويند. پردههاي گوش به تغييرات فشار هيدروستاتيک حساساند. به همين دليل وقتي در آب شيرجه ميرويم و يا وقتي در آسانسور ناگهان بالا ميرويم اين تغييرات را احساس ميکنيم. همه ما در ته يک درياي هوا زندگي ميکنيم و از اين هوا فشاري بر همه چيز وارد ميشود. روش کلاسيک اندازه گيري اين فشار که هنوز هم بطور وسيعي رايج است فشار سنج جيوهاي است.

اتمسفر چيست؟

در لايههاي جو زمين فشار ناشي از هواي محيط به چگالي هوا و ارتفاع از سطح زمين ، دماي هوا و سرعت وزش باد وابسته است. اين فشار بيشترين مقدارش را در سطح دريا دارد و در ارتفاعات بالا به شدت با تابع نمايي کاهش مييابد. براي همين است که در بالاي کوه تخم مرغ زودتر پخته ميشود و يا اينکه آب سريعتر ميجوشد، زيرا فشار هوا پايين بوده و دما نيز ارتباط مستقيم با فشار هوا دارد. با اين حال بر حسب رنج فشار جو زمين رابه لايههايي طبقه بندي نمودهاند. بد نيست بدانيد که اين فشار به تغييرات شدت تابش نور خورشيد نيز بستگي دارد و در اثر توان تابش بالا ، افزايش مييابد.

طرز ساخت فشار سنج جيوهاي

يک لوله شيشهاي به طول حدود يک متر انتخاب و آنرا از جيوه پرکنيد. انتهاي باز لوله را با انگشت بگيريد و در همين حال آن را داخل يک ظرف پر از آب جيوه قرار دهيد . وقتي انگشت خود را برداريد جيوه درلوله پايين ميآيد و يک ناحيه خلأ در فضاي بالاي جيوه تشکيل ميدهد. جيوه در لوله ، در بالاي ظرف جيوه ، معياري از فشار هوا است.

توجه کنيد که کار با فشار سنج جيوهاي اقدامات احتياطي ويژهاي را لازم دارد. چون جيوه سمي است براي انجام آزمايش بايستي موارد احتياطي کار با آن را رعايت نماييد.

اولين فشار سنج محتوي آب بود و ارتفاع ستون آن به بيش از 10.37m ميرسيد. استفاده از جيوه اين امکان را فراهم کرد که طول لوله کوتاهتر باشد، زيرا چگالي جيوه بيش از 13 برابر چگالي آب است.

اندازه گيري فشار جو

وقتي فشار هوا برابر يک اتمسفر استاندارد يا 101.3pa است ، ارتفاع ستون جيوه چقدر است؟ تعادل هيدروستاتيکي وقتي برقرار ميشود که فشار ناشي از وزن ستون جيوه در ته لوله ، با فشار جوي که جيوه را در ته لوله نگه ميدارد و مانع ريختن آن در ظرف ميشود، برابر باشد.

بنابراين ميخواهيم بدانيم ، طول ستون جيوه چقدر باشد تا فشاري برابر 101.3pa را درته لوله توليد کند؟ حجم جيوه برابر است با طول ستون جيوه (h) ضرب در مساحت سطح آن (A) يعني v = hA در نتيجه ، فشار اتمسفر بر حسب ارتفاع ستوني از جيوه که اين فشار ميتواند آن را در فشار سنج نگه دارد، اندازه گيري ميشود.

P = ?gh

ميتوان بر حسب حجم سيال جابجا شده سيال به کمک نيروي ارشميدس نيز فشار جو را اندازه گيري کرد. البته قوانين شارل گيلوساک ، بويل و مايروت و معادله حالت گازها سنجش فشار هوا را به مراتب آسان نمودهاند.

atmospheric shock wave

موج ضربه اي اتمسفري(atmospheric shock wave): هواي فشرده اي كه در اثر فوران آتشفشاني به وجود مي آيد.

atoll

آتول(atoll): (يا حلقه) بخشي مرجاني كه جزيره اي را در دريا يا اقيانوس تشكيل مي دهد .

atom

اتم(atom): همه چيز در کل گيتي از ذرات بسيار ريز بنام اتم تشكيل شده است. يك اتم كوچكترين بخش يك عنصر است كه خصوصيات آن عنصر را دارد.

Attribute

1-اطلاعات توصيفى مشخص کنندة يک عارضة جغرافيايى (نقطه، خط، ناحيه) (2) 2-بهطور معمول واقعيتى که توصيف کنندة يک وجود مستقل ENTTY در يک مدل دادهاى ن

Attribute Accuracy

ميزان دقت و صحت خصوصيتها در پايگاههاى دادهاى فضايي. مفهوم صحت خصوصيت درستى اندازهگيرىها و درست جور شدن خصوصيت را با عوارض فضايى خاص

Attribute Matching

مترادف ATTRIBUTE TAGGING اختصاص دادن خصوصيتها به عوارض (نقاط، خطوط، پلىگونها) در سيستمهاى اطلاعات فضايى (16).

Auger

يک حفارى چرخشى که از يک وسيله چرخشى براى نفوذ ، شکستن و سپس حمل مواد حفارى شده ( زغال ) استفاده مى کند .

augite

ايوگيت

aurichalcite

ايوريچاسيت

Australian ruby

ياقوت استراليايي(Australian ruby): ياقوت استرالايي در حقيقت يك گارانت نوع پيروپ است.

Automatic Name Placement

واگذارى اتوماتيک حروف بر روى نقشه، سيستمهاى نامگذارى ساده و اتوماتيک متن را در موقعيتهاى بخصوص و از پيش تعيين شده نسبت به عوارض گرافيکى ق

Autopomorphy

دارا بودن يک صفت مشتق شده منحصر به فرد بواسطه يک clade.